De zomer is misschien wel het mooiste seizoen om van je tuin te genieten. Lange avonden buiten, planten die volop bloeien en eindelijk weer lekker veel tijd in de tuin. Tot de temperatuur dagen achter elkaar boven de 25 of zelfs 30 graden uitkomt.
Waar jij misschien een plekje in de schaduw opzoekt, krijgen planten ineens te maken met felle zon, een uitdrogende bodem en soms wekenlang nauwelijks regen. De tuin ziet er ineens heel anders uit. Hortensia’s laten hun bladeren hangen, potplanten drogen razendsnel uit en het gazon wordt geel.
De eerste neiging is vaak om zoveel mogelijk hulp te bieden. Extra water geven, planten verplaatsen, snoeien of juist mest strooien. Toch is meer doen niet altijd beter.
Tijdens een hittegolf draait het vooral om de juiste keuzes. Sommige dingen helpen je tuin echt, terwijl andere – hoe goed bedoeld ook – juist extra stress veroorzaken. Die kan je dan beter nog even uitstellen.
Er gaan tijdens warme periodes veel adviezen rond over wat je wel en niet zou moeten doen in de tuin. Maar klopt alles wat je hoort eigenlijk?
Lees ook: 7 fabels over je tuin tijdens een hittegolf die je beter niet kunt geloven
Met onderstaande tips help je je tuin zo goed mogelijk door warme en droge dagen.
Water geven: liever één keer goed dan drie keer een beetje
Water geven is tijdens een hittegolf misschien wel de belangrijkste klus. Maar vooral de manier waarop je dat doet, maakt verschil.
Geef planten bij voorkeur vroeg in de ochtend of later op de avond. Op die momenten verdampt er veel minder water en krijgen de wortels de kans om het vocht beter op te nemen.
Geef liever één keer ruim water dan meerdere keren een klein beetje. Een oppervlakkig laagje water droogt snel weer op, terwijl een flinke gietbeurt dieper in de bodem trekt. Zo zorg je ervoor dat het water ook bij de wortels terechtkomt.
Geef het water zoveel mogelijk rechtstreeks bij de voet van de plant. Met een gieter of tuinslang komt het vocht precies waar het nodig is. Een sproeier maakt vooral het blad nat, terwijl je juist de wortels wilt bereiken.
Heb je groenten, fruitplanten of andere echte ‘drinkers’ in de tuin? Maak dan een klein randje van aarde rondom de plant. Zo loopt het water minder snel weg en kan het rustig in de bodem trekken.
En misschien wel de belangrijkste tip: ga niet de hele dag door kleine beetjes water geven. Dat voelt misschien goed, maar helpt planten uiteindelijk minder.
Jonge planten en potten verdienen extra aandacht
Niet iedere plant heeft tijdens hitte dezelfde hoeveelheid hulp nodig. Planten die al jarenlang in de volle grond staan, hebben vaak diepe wortels en kunnen veel beter zelf vocht vinden. Jonge aanplant en planten in potten zijn veel kwetsbaarder.
Controleer potten daarom regelmatig. Zeker kleine potten kunnen op warme dagen verrassend snel uitdrogen.
Een paar eenvoudige aanpassingen maken al veel verschil:
- zet gevoelige potten tijdelijk wat meer uit de volle zon;
- plaats een schotel onder de pot, zodat overtollig water niet direct wegloopt;
- groepeer potten bij elkaar. Zo ontstaat een klein microklimaat waarin de planten elkaar beschutten en de grond minder snel uitdroogt.
Heb je planten nog in kleine kweekpotjes staan? Geef die extra aandacht. Daar zit maar weinig potgrond in, waardoor ze helemaal snel uitdrogen.
Groenten, fruit en kruiden zijn extra dorstig
Waar veel vaste planten tijdens een hittegolf even een stap terug doen, groeien groenten, fruit en kruiden juist volop. En dat kost vaak veel water.
Controleer daarom regelmatig of de grond nog voldoende vochtig is en geef op tijd ruim water. Vooral planten als tomaten, komkommers, courgettes en pompoenen kunnen op warme dagen flink wat vocht verbruiken. Krijgen ze te weinig water, dan groeien ze minder goed en blijven vruchten soms kleiner.
Ook veel kruiden en bladgroenten reageren op droogte. Ze kunnen sneller doorschieten en in bloei komen, waardoor de smaak vaak achteruitgaat. Door de grond gelijkmatig vochtig te houden, verklein je die kans.
Let op: mediterraanse kruiden zoals rozemarijn, salie, lavendel, oregano en tijm hoeven meestal geen extra water, omdat ze gewend zijn aan droogte en hier doorgaans erg goed tegen kunnen.
Vergeet tot slot niet om rijpe groenten en fruit op tijd te oogsten. Zo hoeft de plant geen onnodige energie meer te steken in vruchten die klaar zijn om geplukt te worden en kan die energie naar nieuwe groei en bloei.
Geef kwetsbare planten tijdelijk wat schaduw
Niet iedere plant kan dagenlang in de brandende middagzon staan. Vooral jonge planten, planten in pot en soorten die liever in de halfschaduw groeien, kunnen tijdens een hittegolf flink te lijden hebben.
Kun je een plant tijdelijk verplaatsen naar een koelere plek? Dan is dat vaak de eenvoudigste oplossing. Lukt dat niet, dan kun je ook zelf wat schaduw creëren.
Een parasol naast een gevoelige plant oogt misschien wat ongebruikelijk, maar kan verrassend effectief zijn. Zeker tijdens de heetste uren van de dag zorgt dat voor minder directe zon en minder verdamping.
Heb je een kas of muurkas? Vergeet dan niet om ramen en deuren zoveel mogelijk open te zetten. Op zonnige dagen kan de temperatuur in een kas razendsnel oplopen. Extra ventilatie helpt om de warmte af te voeren. Bij langdurige hitte kun je eventueel schaduw creëren met rietmatten, schaduwdoek of speciale kascoating (zoals kalkmiddel), zodat de zon minder fel naar binnen schijnt.
Vaak zijn dit soort eenvoudige maatregelen al genoeg om kwetsbare planten de warmste dagen beter door te helpen.
Houd vocht zo lang mogelijk vast
Niet alleen water geven is belangrijk. Minstens zo belangrijk is dat het vocht ook in de bodem blijft. Een mulchlaag helpt daarbij enorm. Bedek de grond bijvoorbeeld met compost, houtsnippers of ander organisch materiaal. Daardoor warmt de bodem minder snel op en verdampt er minder vocht.
Geef eerst goed water en breng daarna pas de mulch aan. Zo sluit je het vocht als het ware op in de bodem.
Deze tuin klussen kun je beter even uitstellen
Juist tijdens een hittegolf is het verleidelijk om allerlei onderhoud te doen. Toch kun je sommige klussen beter bewaren voor een koelere periode.
Snoei planten liever niet tijdens extreme hitte. Snoeien kost een plant veel energie en juist die energie heeft hij nodig om met de warmte om te gaan.
Ook het verplaatsen of aanplanten van nieuwe planten kun je beter uitstellen. Een plant die net verplaatst is, heeft nog weinig wortels om vocht op te nemen en heeft daardoor veel meer moeite om aan te slaan.
Hetzelfde geldt voor bemesten. Een plant die door de hitte nauwelijks groeit, heeft weinig aan extra voeding. Wacht liever tot de temperaturen weer normaal zijn en de plant weer actief groeit.
Maak je niet te druk om het gazon
Een gazon ziet tijdens een droge periode vaak als eerste af. Het gras verkleurt, groeit minder hard en kan zelfs helemaal geel worden. Dat ziet er misschien zorgelijk uit, maar meestal is het geen probleem.
Gras is verrassend sterk. Tijdens droogte gaat het als het ware in rust. Zodra er weer voldoende regen valt, wordt een bestaand gazon vaak vanzelf weer groen.
Het gazon maaien doe je liever niet tijdens extreme droogte. Moet het echt? Stel de maaier dan wat hoger af en maai bij voorkeur aan het einde van de dag.
Vergeet de dieren in je tuin niet
Niet alleen planten hebben het zwaar tijdens warme dagen. Een schaal met vers water helpt vogels, egels en insecten enorm. Ververs het water regelmatig, zeker tijdens warme periodes.
Heb je een vijver? Controleer dan of het waterpeil niet te ver daalt, zodat waterplanten en dieren voldoende ruimte houden. Ook huisdieren die buiten verblijven, zoals konijnen of cavia’s, hebben natuurlijk voldoende schaduw en vers drinkwater nodig.
Kleine slimme oplossingen maken veel verschil
Soms hoef je helemaal niet veel te doen om planten te helpen. Hebben de kinderen in een zwembadje gespeeld? Zolang er geen chloor aan het water is toegevoegd, kun je dat water prima gebruiken om planten water te geven.
Heb je een kas? Zet ramen en deuren open voor voldoende ventilatie. Op extreem warme dagen kan een tijdelijke zonwering met bijvoorbeeld rietmatten of schaduwdoek helpen.
En staat een gevoelige plant de hele middag in de brandende zon? Dan mag een parasol best een keer dienstdoen als tijdelijke schaduwplek. Het ziet er misschien een beetje gek uit, maar je planten zullen je dankbaar zijn.
Geniet ook gewoon van je zomerse tuin
Tijdens een hittegolf zijn we soms zo druk bezig met het verzorgen van de tuin, dat we vergeten waarom we eigenlijk een tuin hebben.
Een paar slappe bladeren of een geel gazon betekenen niet dat je tuin mislukt is. Veel planten herstellen verrassend snel zodra de temperatuur weer daalt en er wat regen valt. Help waar nodig, stel grote klussen even uit en accepteer dat de natuur zich soms aanpast aan het weer.
En misschien is dat wel de beste tip van allemaal: zet een stoel in de schaduw, pak een koud drankje en geniet van je tuin. Juist op warme zomerdagen is daar uiteindelijk alles om begonnen.
Tuinieren is mijn grootste passie en werk. Nog steeds leer ik elke dag bij, door te experimenteren, planten uit te proberen en het verslinden van tuinboeken. Ik hou van een groene, natuurlijke tuin, zie graag kleine stekjes uitgroeien tot volle, bloeiende planten en borders, en ben gek op bomen – die zelfs in een kleine tuin niet mogen ontbreken! Daarnaast word ik blij van alle vogels, bijen, vlinders én egels die onze tuin bezoeken. Op de pagina Over mij vertel ik meer over mijn tuin, ervaring en favoriete planten.
Op deze site delen we praktische tips en inspiratie om zelfs de kleinste tuinen groots en sfeervol te maken. Een tip die ik zelf graag geef: kies juist ook in een kleine tuin voor één of enkele grotere borders of potten voor meer groeiruimte, minder onderhoud en mooiere combinaties.
